Bóg Wisznu stwarzający wszechświaty. Artystyczna wizja współczesnego artysty

Views: 1

Świat spoczywa niczym lotos na dłoni mej ręki, kosmos zaś obraca się wokół mego palca niczym dysk. Przez mą konchę wygrywam muzykę życia, a mą maczugą chronię wszystkie stworzenia. – Kriszna / Upaniszady

Lord Vishnu Creating the Multiverse – artystyczna wizja kosmologii wedyjskiej

Jednym z niezwykłych współczesnych przedstawień inspirowanych duchową wizją wszechświata jest dzieło „Lord Vishnu Creating the Multiverse” autorstwa Talona Abraxasa. Obraz stanowi artystyczną interpretację postaci Wisznu oraz idei kosmicznego stworzenia obecnych w tradycji wedyjskiej.

Wizualne przedstawienie Wisznu wiąże się z pojęciem Brahmand — kosmicznego wszechświata obejmującego niezliczone sfery istnienia. W tradycji hinduistycznej Wisznu jest związany z podtrzymywaniem kosmicznego porządku (dharma) i ochroną stworzenia. Jego obecność w centrum kosmicznej wizji symbolizuje boską zasadę podtrzymującą istnienie wszystkich światów.

Tytuł dzieła — Lord Vishnu Creating the Multiverse — zwraca również uwagę na ideę wielości światów i ogromnej skali stworzenia. W tradycjach wedyjskich wszechświat nie jest przedstawiany jako pojedyncza, zamknięta przestrzeń, lecz jako część znacznie większej kosmicznej rzeczywistości, określanej między innymi poprzez pojęcia Brahmanda i Ananta-Koti Brahmanda — niezliczonych kosmicznych wszechświatów.

Obraz Talona Abraxasa można zatem potraktować jako współczesną wizualną interpretację tych idei. Nie jest on ilustracją naukowego modelu wszechświata, lecz artystycznym przedstawieniem duchowej i symbolicznej wizji kosmosu.

Artwork: Lord Vishnu Creating the Multiverse
Artist: Talon Abraxas

Dalsza część tego artykułu przedstawia tradycyjne wyobrażenie struktury 14 Lokas Brahmand oraz ich znaczenie w kosmologii wedyjskiej.

Kosmologia wedyjska, będąca starożytnym hinduistycznym rozumieniem wszechświata, przedstawia duchową i głęboką wizję rzeczywistości, którą współczesna nauka dopiero zaczyna badać. W przeciwieństwie do linearnego postrzegania czasu i przestrzeni w zachodniej kosmologii, kosmologia wedyjska ukazuje wszechświat jako cykliczny, wieczny i wielowymiarowy — Brahmand, składający się z 14 Lokas, czyli światów. Te sfery pomagają nam zrozumieć wędrówkę duszy, karmę oraz nasze miejsce w ogromnej kosmicznej grze stworzenia.

Struktura 14 światów (lok) w kosmologii wedyjskiej

W Kosmologii wedyjskiej wszechświat jest czymś znacznie większym niż tylko planety i gwiazdy. Składa się z 14 sfer — 7 wyższych sfer (niebios) i 7 niższych (światów podziemnych). Sfery (lokas) nie są fizycznymi planetami, lecz duchowymi wymiarami, z których każdy ma swoje wyjątkowe istoty, energie i przeznaczenie.

Według Puran te sfery zostały stworzone przez Brahmana (Najwyższą Istotę, Absolut), aby wszystkie dusze mogły rozwijać się poprzez karmę i ostatecznie osiągnąć moksha (wyzwolenie).

„Ci, którzy pozostają w dobroci, wznoszą się ku górze; ci, którzy pozostają w pasji, pozostają pośrodku, a ci, którzy pogrążeni są w ignorancji, schodzą w dół.”

Siedem wyższych lok — światy duchowe

Są to sfery boskiego światła i wiedzy, w których przebywają oświecone istoty, bogowie i mędrcy. Ziemia jest najniższym z tych wyższych światów.

Satya-loka — sfera prawdy

Nazywana również Brahma-loka, jest najwyższą loką. To siedziba boga Brahmy, gdzie czyste dusze są wolne od ponownych narodzin.

„Tam, gdzie jest prawda, tam jest moksha.”

Ta loka nie jest jednak wieczna — stanowi etap na drodze do wyzwolenia.

Tapa-loka — sfera ascezy

Dom bóstw zrodzonych z boskiej woli. Sfera ta przepełniona jest intensywną duchową ascezą, praktyką pokutną. Panująca tu energia jest czysta i skupiona na wyzwoleniu.

Jana-loka — sfera synów Brahmy

Przebywają tu zrodzeni z umysłu synowie Brahmy oraz inni wielcy święci. Nieustannie medytują nad Brahmanem i pomagają utrzymywać równowagę we wszechświecie.

Mahar-loka — sfera wielkich mędrców

Przebywają tu riszi, tacy jak Markandeya, wykonując duchową pracę dla dobra i podniesienia całego kosmosu.

Svar-loka — sfera przyjemności (niebo)

Jest to niebo rządzone przez Indrę. Żyją tu bogowie (devas), mędrcy, apsaras — niebiańskie tancerki i gandharvas, niebiańscy muzycy i śpiewacy. To królestwo radości, muzyki i boskiego piękna, które jednak wciąż pozostaje częścią cyklu narodzin i śmierci.

Bhuvar-loka — sfera pomiędzy Ziemią a Słońcem

Nazywana również Pitri-loka, jest przestrzenią przeznaczoną dla przodków i istot półboskich. To atmosfera wypełniona praniczną energią (siłą życiową).

Bhur-loka — Ziemia, nasz świat

To tutaj istnieją ludzie, zwierzęta i ziemskie formy życia.

Według Purany Wisznu:

„We wszechświecie istnieją niezliczone planety podobne do Ziemi.”

Ziemia jest rzadkim i świętym miejscem, w którym otrzymujemy możliwość działania poprzez karmę i duchowego rozwoju.

Siedem niższych lok — światy podziemne

Są to mistyczne sfery znajdujące się pod Ziemią, często błędnie utożsamiane z piekłami. W rzeczywistości wiele z tych światów jest pełnych piękna, wiedzy i mocy — choć często wymieszanych z iluzją (maya).

Atala-loka — sfera iluzji i pokus

Rządzona przez Balę, syna Mayi. Sfera ta kusi ludzi iluzją, zmysłowymi przyjemnościami i odurzającymi ziołami. Jest to świat maya i utraty kontroli nad sobą.

Vitala-loka — sfera mistycznej obecności Sziwy

Tutaj Pan Hara-Bhava, forma Sziwy, przebywa wraz ze swoimi towarzyszami. Jest to świat kopalni złota, a zamieszkujące go istoty noszą promienne ozdoby wykonane z tego złota.

Sutala-loka — królestwo króla Bali

To królestwo szlachetnego demona, króla Bali, którego pobłogosławił sam Pan Wisznu. Choć jest to niższa sfera, wypełniają ją boska łaska i pokora.

Talatala-loka — sfera Mayi, architekta

Wielki demon Maya, mistrz iluzji i czarnoksięstwa, mieszka tutaj. Sziwa zniszczył niegdyś jego miasta, lecz później podarował mu tę sferę i obiecał mu ochronę.

Mahatala-loka — sfera królów węży

Żyją tu spokojnie wielogłowe węże nagas. Pozostają jednak zawsze czujne ze względu na zagrożenie ze strony Garudy, orlego wierzchowca Wisznu.

Rasatala-loka — dom potężnych demonów

Ta sfera jest zamieszkana przez daityas i danavas — potężne istoty przeciwstawiające się bogom (devas). Żyją w podziemnych jaskiniach, pogrążone w głębokiej ciemności i pysze.

Patala-loka — wspaniała sfera nagów

Najniższa z tych sfer, rządzona przez Vasukiego, króla węży nagas. Choć znajduje się głęboko pod ziemią, świat ten jest pełen piękna, klejnotów, muzyki i bogactwa.

Srimad Bhagavatam mówi:

„Patala jest bardziej luksusowa nawet od nieba.”

Klejnoty znajdujące się w kapturach nagów oświetlają tę krainę. Nie ma tu starości, chorób ani cierpienia — jest tylko przyjemność i dostatek.

14 światów brahmand przypomina nam, że życie nie ogranicza się jedynie do Ziemi. Jest ono podróżą duszy — od niewiedzy ku oświeceniu.

— Bhagavad Gita 14.18

Ci, którzy pozostają w gunie dobroci, wznoszą się ku wyższym sferom; ci, którzy pozostają w gunie pasji, trwają pośrodku, w ziemskich światach; natomiast ci, którzy pozostają w gunie ignorancji i angażują się w działania poniżające, schodzą w dół — ku niższym sferom lub niższym narodzinom.

Vaikuntha i Shivaloka — najwyższe sfery poza 14 sferami

Oprócz 14 sfer materialnych pisma hinduistyczne opisują dwie wieczne duchowe sfery znajdujące się poza czasem, śmiercią i ponownymi narodzinami — Vaikuntha, siedzibę Wisznu, oraz Shivaloka (Kailasa), sferę Sziwy.

Vaikuntha — siedziba Wisznu

Vaikuntha jest sferą wiecznej błogości i oddania, gdzie dusze służą Panu Wisznu i nigdy nie powracają do cyklu ponownych narodzin. Opisywana jest jako promienna i nietknięta przez materialną naturę.

Bhagavad Gita (15.6): „न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः । यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥”

„Mojej najwyższej siedziby nie oświetla ani słońce, ani księżyc, ani ogień. Ci, którzy ją osiągają, nigdy już nie powracają.”

Shivaloka — siedziba Sziwy

Nazywana również Kailasa, Shivaloka jest spokojną duchową sferą Pana Sziwy, pełną jogicznego wyciszenia i boskiego wyrzeczenia. Wielbiciele osiągają ją poprzez tapasya, bhakti i wewnętrzne wyrzeczenie.

Mahabharata — Anushasana Parva: „महादेवं महात्मानं महाभूतमहेश्वरम्”

„Wielki Bóg, Wielka Dusza, Pan wszystkich żywiołów…”

Mądrość Bhagavad Gity

W rozdziale 8/16 Kriszna przypomina Arjunie: „आब्रह्मभुवनाल्लोकाः पुनरावर्तिनोऽर्जुन | मामुपेत्य तु कौन्तेय पुनर्जन्म न विद्यते ||”

„Od najwyższych aż po najniższe sfery tego wszechświata wszystkie są miejscami, w których trwają narodziny i śmierć.

Lecz ten, kto osiąga moją siedzibę, o Arjuno, nie rodzi się ponownie.”

Werset ten wyraźnie pokazuje, że nawet Brahmaloka, najwyższa z 14 sfer, wciąż pozostaje częścią cyklu ponownych narodzin. Dopiero osiągnięcie boskich sfer, takich jak Vaikuntha czy Kailasa, znajdujących się poza materialną naturą, pozwala osiągnąć prawdziwą i wieczną wolność.

Nauka i odwieczna wiedza

We współczesnej nauce fizycy tacy jak Stephen Hawking i dr Michio Kaku mówią o teorii wieloświata, według której istnieją niezliczone wszechświaty o różnych konfiguracjach. Hinduizm już wcześniej wyrażał tę ideę poprzez pojęcie Ananta-Koti Brahmanda.

Carl Sagan miał powiedzieć:

„Religia hinduistyczna jest jedyną religią, której skala czasu odpowiada skali współczesnej kosmologii naukowej.”

Idea, że dusza wędruje pomiędzy tymi światami w zależności od karmy, ma również głęboki wymiar duchowy. Bhagavad Gita (rozdział 2, werset 27) przypomina:

जातस्य ध्रुवो मृत्युर् ध्रुवं जन्म च नित्य औ अटलन्यम् एवं मार्यः कृत्वा न त्वं शोचितं त्वम अर्जुनं च ।

„Dla tego, kto się narodził, śmierć jest pewna; a dla tego, kto umarł, narodziny są pewne.”

Cel życia w kosmicznym porządku

Według kosmologii wedyjskiej Bhur Loka (Ziemia) jest jedyną sferą, w której możemy wykonywać karmiczne działania. Wszystkie pozostałe lokas, zarówno niebiańskie, takie jak Svarga, jak i niższe, takie jak Patala, są po prostu sferami, w których doświadczamy rezultatów naszych wcześniejszych czynów. Tylko na Ziemi dusza może dokonywać duchowego postępu.

Dlatego ludzkie narodziny są najcenniejszym darem w całym kosmicznym systemie. Nasza odwieczna dharma wyjaśnia, że ostatecznym celem życia nie jest jedynie przyjemność czy władza, lecz samopoznanie — poznanie boskiej i wiecznej natury duszy.

Ostateczna refleksja: 14 sfer nie jest mitem, lecz głęboką duchową prawdą

14 sfer to nie tylko mitologiczne ciekawostki. Są subtelnymi wymiarami świadomości, z których każdy kształtuje los dusz zgodnie z karmą. Kosmologia Wedyjska łączy duchowość z nauką i zaprasza nas do spojrzenia poza to, co materialne.